Przejdź do treści 
Pierwsze objawy otępienia w chorobie Parkinsona – na co zwrócić uwagę? Poradnik LCDT Lublin
Patomechanizm: Dlaczego choroba Parkinsona wpływa na umysł?
Zaburzenia poznawcze w chorobie Parkinsona nie są wynikiem „zwykłego starzenia się”. Mają one konkretne podłoże biologiczne.
Proces degeneracji neuronalnej polega na gromadzeniu się w korze mózgowej patologicznego białka – alfa-synukleiny (tworzącego tzw. ciała Lewy’ego). Złogi te zakłócają komunikację między neuronami (transmisję synaptyczną). Dodatkowo mózg cierpi na niedobór dopaminy (odpowiedzialnej m.in. za motywację i szybkość myślenia) oraz deficyty w układzie cholinergicznym. To rozległe uszkodzenie połączeń korowo-podkorowych sprawia, że pacjent zaczyna mieć problemy z koncentracją, pamięcią operacyjną i planowaniem.
Wczesne objawy: Funkcje wykonawcze, uwaga i tempo myślenia
W przeciwieństwie do choroby Alzheimera, gdzie pierwszym objawem jest zazwyczaj szybkie zapominanie niedawnych zdarzeń, w otępieniu w chorobie Parkinsona na pierwszy plan wysuwają się inne deficyty. Z jakimi problemami pacjenci trafiają do gabinetów neuropsychologicznych w Poradni LCDT?
- Trudności w planowaniu i organizacji: Pacjent ma problem z ułożeniem kolejności kroków potrzebnych do wykonania zadania (np. przygotowania wielodaniowego obiadu czy zapłacenia rachunków przez internet).
- Osłabienie elastyczności uwagi: Pojawia się problem z przełączaniem się między dwoma zadaniami (np. gotowaniem i rozmową przez telefon) oraz szybkie gubienie wątku.
- Bradyfrenia (spowolnienie myślenia): Bliscy zauważają, że chory potrzebuje znacznie więcej czasu na sformułowanie odpowiedzi, podjęcie decyzji i przetworzenie informacji. Towarzyszy temu narastająca frustracja.
Deficyty wzrokowo-przestrzenne i halucynacje
Bardzo charakterystycznym, wczesnym sygnałem PDD są problemy z integracją wzrokowo-przestrzenną. Co to oznacza w praktyce?
- Pacjent może gubić się w znanych sobie miejscach.
- Ma problem z oceną odległości (np. podczas parkowania samochodu czy sięgania po szklankę), co drastycznie zwiększa ryzyko upadków i potknięć.
Ważnym sygnałem ostrzegawczym, który bezwzględnie wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrą (w LCDT są to m.in. lek. Olga Nowacka, lek. Ida Kłębukowska) lub neurologiem (lek. Dominika Tomaka), jest pojawienie się łagodnych iluzji i halucynacji wzrokowych. Początkowo pacjent zachowuje wobec nich krytycyzm (wie, że nie są prawdziwe). Zazwyczaj mają postać cieni, zarysów zwierząt lub postaci, które „przemykają” kątem oka, zwłaszcza przy słabym oświetleniu.
Objawy neuropsychiatryczne jako sygnały ostrzegawcze
Zmiany w mózgu wpływają nie tylko na intelekt, ale i na osobowość pacjenta. Wczesne otępienie w chorobie Parkinsona często zwiastują:
- Zaburzenia zachowania w fazie snu REM (RBD): Odgrywanie koszmarów sennych, krzyki, kopanie czy uderzanie partnera podczas snu to silny wskaźnik ryzyka rozwoju otępienia.
- Narastająca apatia: Stopniowa utrata inicjatywy, brak motywacji do działania i porzucanie dotychczasowych hobby. Często mylona ze zwykłym zmęczeniem chorobą.
- Niewyjaśniony lęk i depresja: Wahania nastroju i silny niepokój o niejasnym podłożu.
- Fluktuacje poznawcze: Zmienne tempo funkcjonowania umysłu. Rano pacjent może być całkowicie zdezorientowany, a po południu jego uwaga i przytomność wracają do normy.
Diagnostyka i monitorowanie w Poradni LCDT
W Lubelskim Centrum Diagnostyczno-Terapeutycznym stawiamy na kompleksową diagnostykę. Jeśli u pacjenta z diagnozą choroby Parkinsona pojawiają się niepokojące zmiany nastroju lub pamięci, należy działać szybko.
- Neuropsychologiczne badania przesiewowe (MoCA, MMSE): Krótkie testy (przeprowadzane m.in. przez mgr Aleksandrę Iwanicką), które obiektywnie mierzą poziom zaburzeń uwagi, pamięci roboczej i funkcji wykonawczych.
- Szczegółowy wywiad kliniczny (również z opiekunem): W rozpoznaniu wczesnego otępienia kluczowe są obserwacje rodziny. Bliscy szybciej niż sam pacjent zauważą spadek empatii, apatię czy problemy z płatnościami.
- Wykluczenie czynników odwracalnych: Lekarze (neurolog, psychiatra) zawsze sprawdzają, czy pogorszenie sprawności umysłowej nie jest skutkiem ubocznym przyjmowanych leków przeciwparkinsonowskich, infekcji lub zaburzeń metabolicznych.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Zauważasz u siebie lub bliskiej osoby niepokojące zmiany pamięci, zachowania lub nastroju w przebiegu choroby Parkinsona? Wczesna interwencja to szansa na zachowanie samodzielności na dłużej. Zespół specjalistów Lubelskiego Centrum Diagnostyczno-Terapeutycznego (LCDT) jest gotowy do pomocy. Skontaktuj się z naszą rejestracją: tel. 690 140 930 (Lublin, ul. Jana Sawy 6/701) lub umów wizytę online.