...

PTSD i cPTSD – co to znaczy? Od traumy klasycznej do ran po toksycznym związku

Słysząc hasło „PTSD”, wielu z nas ma przed oczami sceny z filmów wojennych. Nic dziwnego, przez lata to zaburzenie kojarzono wyłącznie z weteranami powracającymi z frontu. Dzisiejsza psychologia i psychiatria pokazują jednak, że trauma ma wiele twarzy. Może dotknąć każdego z nas – niezależnie od tego, czy doświadczyliśmy nagłego wypadku, czy przez lata tkwiliśmy w wyniszczającej relacji.

W gabinetach Poradni LCDT w Lublinie pomagamy zrozumieć mechanizmy stresu pourazowego. Zobacz, co kryje się za skrótami PTSD i cPTSD, czym różnią się w klasyfikacjach ICD-10 i ICD-11 oraz dlaczego tak łatwo pomylić je z ADHD lub zaburzeniem Borderline (BPD).

PTSD – co to za skrót i co właściwie znaczy?

PTSD to skrót z języka angielskiego oznaczający Post-Traumatic Stress Disorder, czyli po polsku: Zespół Stresu Pourazowego. Jest to zaburzenie psychiczne, które rozwija się u niektórych osób po doświadczeniu lub byciu świadkiem zdarzenia traumatycznego – takiego, które stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla życia lub integralności fizycznej (np. wypadek komunikacyjny, napaść, klęska żywiołowa, czy właśnie wspomniane często w wyszukiwarkach „PTSD po wojnie”).

Do głównych symptomów PTSD należą:

  • stan ciągłego napięcia i nadmiernej czujności (hiperarousal),
  • natrętne, mimowolne wspomnienia i przebłyski z przeszłości (tzw. flashbacki),
  • unikanie miejsc, osób i myśli przypominających o traumie,

PTSD kryteria – od ICD-10 do ICD-11. Co się zmieniło?

Dla specjalistów diagnozujących zaburzenia psychiczne (takich jak nasz zespół psychologów i lekarzy psychiatrów) kluczowe są oficjalne klasyfikacje. W starszej klasyfikacji ICD-10, kryteria PTSD obejmowały szerokie spektrum reakcji na stres.Przełom przyniosła jednak nowa klasyfikacja ICD-11, która oficjalnie rozdzieliła to zaburzenie na dwie odrębne kategorie: klasyczne PTSD oraz cPTSD (Złożony Zespół Stresu Pourazowego – Complex PTSD). To niezwykle ważna zmiana, która pozwoliła w końcu dostrzec pacjentów cierpiących z powodu traum relacyjnych i długoterminowych.

cPTSD, czyli gdy trauma jest procesem. PTSD po toksycznym związku

Podczas gdy klasyczne PTSD powstaje w wyniku jednorazowego, gwałtownego zdarzenia, cPTSD to skutek długotrwałego, powtarzającego się stresu, z którego ofiara nie mogła uciec.

Wielu naszych pacjentów pyta w gabinecie: „Czy mogę mieć PTSD po toksycznym związku?”. Odpowiedź brzmi: tak, a dokładnie cPTSD. Osoby, które tkwiły miesiącami lub latami w relacjach opartych na przemocy psychicznej, fizycznej lub narcystycznej manipulacji, doznają trwałej zmiany w strukturze osobowości i regulacji emocji. Do klasycznych objawów pourazowych dochodzą u nich: głębokie poczucie wstydu, przekonanie o własnej bezwartościowości oraz ogromne problemy w budowaniu nowych, zdrowych relacji.

W leczeniu takich zranień w LCDT doskonale sprawdza się psychoterapia dorosłych, a w szczególności terapia schematów.

PTSD u dzieci – trauma nie ma limitu wieku

Warto podkreślić, że trauma nie omija najmłodszych. PTSD u dzieci może dawać nieco inne symptomy niż u dorosłych. Zamiast otwarcie mówić o lęku, dzieci często odtwarzają traumatyczne zdarzenia w zabawie, stają się nagle agresywne, wycofane lub tracą nabyte już umiejętności (np. zaczynają się moczyć w nocy). Wczesna interwencja prowadzona przez psychoterapeutę dzieci i młodzieży ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka.

Diagnoza różnicowa: cPTSD vs BPD oraz PTSD a ADHD

W psychologii wiele objawów może się na siebie nakładać. Dlatego w Poradni LCDT tak wielką wagę przykładamy do wnikliwej diagnozy medycznej. Dwa najciekawsze zagadnienia, o które często pytają pacjenci to:

  • cPTSD vs BPD (Zaburzenie osobowości Borderline): Oba stany charakteryzują się trudnościami w regulacji emocji i problemami w relacjach. Jednak w cPTSD obraz siebie jest stale negatywny („jestem zepsuty”), podczas gdy w BPD (którą diagnozujemy w ramach zaburzeń osobowości) tożsamość i obraz siebie ulegają ciągłym, dramatycznym wahaniom. Lęk w cPTSD dotyczy bezpośredniego zagrożenia, a w BPD – lęku przed porzuceniem.
  • PTSD a ADHD: Oba zaburzenia wiążą się z problemami z koncentracją, niepokojem ruchowym i impulsywnością. Czasami nadpobudliwość wynikająca z przewlekłego lęku pourazowego (nadmierna czujność) jest błędnie diagnozowana jako ADHD. Z drugiej strony, pacjenci ze spektrum neuroatypowości (często nierozumiani przez otoczenie) są bardziej narażeni na rozwój traum. W takich przypadkach pogłębiona diagnoza ADHD u dorosłych jest kluczem do wdrożenia właściwego leczenia.

Szukasz pomocy?

Nie musisz diagnozować się samemu z pomocą wyszukiwarki. Diagnoza różnicowa to zadanie dla doświadczonego zespołu – psychologa, psychoterapeuty i lekarza psychiatry. Jeśli podejrzewasz u siebie objawy klasycznego PTSD lub skutki traumy złożonej (cPTSD). Skontaktuj się z naszą rejestracją (tel: 690 140 930) lub umów wizytę online. Zapewnimy Ci bezpieczną przestrzeń do odzyskania równowagi..